“Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng – Tấm gương sáng về lòng yêu nước, khí tiết, nhân cách và tinh thần tận tụy phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân”
Ngày 01/10/2026 là dịp kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (01/10/1876 - 01/10/2026) – một chí sĩ yêu nước kiên trung, nhà văn hóa lớn, nhà báo, nhà hoạt động chính trị tiêu biểu của dân tộc Việt Nam; người từng giữ cương vị Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là dịp để tưởng nhớ, tri ân những đóng góp to lớn của cụ đối với sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân quyền, dân sinh và hạnh phúc của Nhân dân; đồng thời góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lý tưởng, đạo đức và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Cụ Huỳnh Thúc Kháng, tên lúc nhỏ là Huỳnh Văn Thước, sau đi học gọi là Huỳnh Hanh, tự Giới Sanh, hiệu Minh Viên, sinh ngày 01/10/1876 tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Hà Đông, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, nay thuộc xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng. Sinh trưởng trong một gia đình nhà Nho, cụ Huỳnh Thúc Kháng nổi tiếng thông minh, hiếu học. Năm 1900, cụ đỗ Giải nguyên kỳ thi Hương; năm 1904 đỗ đầu kỳ thi Hội và đỗ Tiến sĩ. Tuy đạt thành tích cao trên con đường khoa cử, cụ không lựa chọn con đường quan trường mà sớm dấn thân vào con đường cứu nước, canh tân đất nước.
Đầu thế kỷ XX, cụ Huỳnh Thúc Kháng cùng các chí sĩ Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp tích cực tham gia, khởi xướng và thúc đẩy phong trào Duy Tân, vận động thực hiện tư tưởng “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”, hướng đến nâng cao dân trí, phát triển dân sinh và khơi dậy tinh thần tự cường của dân tộc.
Năm 1908, do tham gia phong trào chống thuế ở Trung Kỳ, cụ bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo. Trải qua 13 năm tù đày (1908 - 1921), cụ vẫn giữ vững khí tiết, ý chí và lòng yêu nước, không khuất phục trước những thử thách khắc nghiệt. Sau khi được trả tự do, cụ tiếp tục hoạt động trên nhiều lĩnh vực nhằm đấu tranh cho quyền lợi của Nhân dân và vận động xây dựng đất nước.
Nhà hoạt động nghị trường, nhà báo có uy tín, năm 1926, cụ Huỳnh Thúc Kháng được bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ, tham gia hoạt động nghị trường và lên tiếng bảo vệ quyền lợi của Nhân dân. Cụ luôn thể hiện thái độ thẳng thắn, chính trực, đề cao lợi ích của quốc gia, dân tộc và Nhân dân.
Năm 1927, cụ sáng lập và trực tiếp làm chủ nhiệm, chủ bút báo Tiếng Dân tại Huế. Trong quá trình hoạt động báo chí, cụ sử dụng báo chí như một phương tiện quan trọng để truyền bá tư tưởng tiến bộ, nâng cao dân trí, phản ánh đời sống xã hội và bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân. Thông qua hoạt động nghị trường và báo chí, cụ Huỳnh Thúc Kháng đã để lại dấu ấn sâu sắc của một trí thức yêu nước có bản lĩnh, có chính kiến và luôn đặt lợi ích của đất nước, của Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.
Người cộng sự tin cậy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi đất nước bước vào thời kỳ mới với nhiều khó khăn, thử thách, cụ Huỳnh Thúc Kháng đã tham gia chính quyền cách mạng, đảm nhiệm Bộ trưởng Bộ Nội vụ trong Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Ngày 29/5/1946, trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp thực hiện chuyến công tác ngoại giao, cụ Huỳnh Thúc Kháng được giao trọng trách Quyền Chủ tịch Chính phủ. Trong thời gian đảm nhiệm trọng trách này, cụ đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững hoạt động của chính quyền cách mạng trong hoàn cảnh đất nước đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Mối quan hệ giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và cụ Huỳnh Thúc Kháng là biểu tượng đẹp về sự tin tưởng, trọng dụng người tài và tinh thần đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết. Chủ tịch Hồ Chí Minh trân trọng tài năng, uy tín và nhân cách của cụ Huỳnh; còn cụ Huỳnh với uy tín của một bậc đại trí thức yêu nước đã hết lòng cộng tác, góp sức xây dựng chính quyền cách mạng.
Tháng 12/1946, khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cử cụ Huỳnh Thúc Kháng làm Đặc phái viên của Chính phủ đi kinh lý miền Trung, tuyên truyền, giải thích đường lối kháng chiến, kiến quốc, kêu gọi đồng bào ủng hộ Chính phủ và sự nghiệp cách mạng. Đầu năm 1947, dù tuổi cao, sức yếu, cụ vẫn tiếp tục hành trình vì việc nước, việc dân.
Ngày 21/4/1947, cụ Huỳnh Thúc Kháng từ trần tại tỉnh Quảng Ngãi, hưởng thọ 70 tuổi. Theo tâm nguyện của cụ, Nhân dân an táng cụ trên núi Thiên Ấn, tỉnh Quảng Ngãi. Ngày 29/4/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư báo tin cụ Huỳnh Thúc Kháng qua đời và tổ chức quốc tang để tưởng nhớ, tôn vinh một người đã dành trọn cuộc đời cho dân tộc.
Ngày 27/12/2012, ghi nhận những công lao, cống hiến to lớn của cụ Huỳnh Thúc Kháng đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, Chủ tịch nước đã truy tặng cụ Huân chương Sao Vàng, phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước.
Tấm gương sáng về đạo đức, khí tiết và tinh thần phụng sự Nhân dân: Cuộc đời và sự nghiệp của cụ Huỳnh Thúc Kháng trải qua nhiều giai đoạn lịch sử đầy biến động. Từ một nhà Nho yêu nước, một chí sĩ Duy Tân, người từng chịu 13 năm tù đày, nhà hoạt động nghị trường, nhà báo đến cán bộ lãnh đạo của chính quyền cách mạng, ở bất kỳ hoàn cảnh và cương vị nào, cụ vẫn giữ vững khí tiết, bản lĩnh và lòng trung thành với lợi ích của dân tộc. Điều nổi bật trong nhân cách của cụ là tinh thần “dĩ công vi thượng” – đặt việc công, lợi ích chung lên trên lợi ích riêng. Cụ không màng danh lợi, không khuất phục trước cường quyền, luôn giữ thái độ chính trực, tận tụy và có trách nhiệm với đất nước, với Nhân dân.
Những phẩm chất ấy làm nên giá trị bền vững của tấm gương Huỳnh Thúc Kháng: lòng yêu nước, ý chí tự cường, khí tiết, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Đây cũng là những giá trị có ý nghĩa sâu sắc đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Phát huy giá trị di sản tinh thần của cụ Huỳnh Thúc Kháng: Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng không chỉ là dịp ôn lại cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến của một chí sĩ yêu nước tiêu biểu, mà còn là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước.
Phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, mỗi cán bộ, công chức, người lao động và Nhân dân cần tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chủ động, sáng tạo; tích cực học tập, lao động, chấp hành pháp luật, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao; góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu đẹp.
Đối với thế hệ trẻ, cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng là nguồn cảm hứng về tinh thần học tập, ý chí vượt qua khó khăn, dám dấn thân vì lợi ích chung và trách nhiệm đối với cộng đồng. Việc tìm hiểu, học tập và lan tỏa những giá trị tốt đẹp từ cuộc đời, sự nghiệp của cụ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức và khát vọng cống hiến cho thế hệ hôm nay.
Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (01/10/1876 - 01/10/2026) là dịp để toàn thể Nhân dân tưởng nhớ, tri ân một người con ưu tú của quê hương xứ Quảng; đồng thời tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân; chung sức, đồng lòng xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc./.
TV